EDI bij kleuters: ja of nee? Er zijn voor- en tegenstanders. Zelf stoeide ik er ook veel mee. Moest ik het nou wel of juist niet doen? Ik zet de voors en tegens op een rij en vertel je wat ik zelf deed. 

EDI bij kleuters: ja of nee?

Ik vind het lastig deze discussie. Ik ben dan ook niet helemaal voor, maar ook niet helemaal tegen. In mijn praktijk als kleuterleerkracht heb ik regelmatig gezien dat (elementen van) EDI werken om nieuwe stof aan te leren, kennis dus. Maar ik zag ook dat allerlei andere vaardigheden aangeleerd worden door het spel. En onderzoekend leren zou ik nog veel meer willen toepassen. Expliciete directe instructie zet ik af en toe in bij de kleuterklas dus. Maar net zo lief maak ik een rijke leeromgeving voor kinderen en laat ik ze veel met materiaal spelen. Wat mij betreft kan het allebei en is dat ook goed, de afwisseling in je lessen.

Moeite met de discussie

Waar ik vooral moeite mee heb is de discussie over EDI bij kleuters. Veel scholen gaan erin mee, ook van collega’s hoor ik dat EDI bij kleuters “moet”. Maar er komen ook regelmatig artikelen voorbij waarin het juist afgeraden wordt.De één zegt dat je niet zonder kan en de ander raadt het juist sterk af. Wat is nou het beste om te doen en waarom is er geen pasklaar antwoord op?

Voorstanders van EDI bij kleuters

Expertis loopt voorop als het gaat om EDI bij kleuters. Eveline Borgers schreef er een artikel over dat in CNV onderwijs verscheen. Ze zegt daarin dat een korte instructie en spel samen mogen komen. Het lesdoel deel je talig en visueel, zodat de kinderen doelgericht les krijgen en de leerprestaties dus verbeteren. Vooral ook bedoeld om preventief te werken om bijvoorbeeld de kans op laaggeletterdheid en dyslexie te verkleinen. De instructie wordt vervolgens verwerkt in een hoek, tijdens het buitenspelen, etc.

Tegenstanders van EDI bij kleuters

Luc Koning loopt voorop als tegenstander van EDI bij kleuters. Hij zegt dat EDI totaal ongeschikt is voor alle kleuters, omdat zelfontdekking hun ware aard is. Eerst exploreren, dan eventueel suggereren en dan eventueel instrueren. EDI kan kinderen afhankelijk maken van de (instructie van) de leerkracht, zodat ze niet meer zelf op ontdekking uitgaan. Hij zegt zelfs dat je bij de kleuters niet moet werken met leerdoelen. Ze leren evenveel van aansluitend onderwijs als van het leerlijnenonderwijs.

Ligt de waarheid in het midden?

In het boek Jongens zijn slimmer dan meisjes durven P. de Bruyckere, P. Kirschner en C. Hulshof niet met zekerheid te stellen dat onderzoekend leren een mythe is. Zij denken dat het vooral van de doelgroep, de doelen en het onderwerp afhangt. Onderwijs dat volledig op directe instructie is gebaseerd werkt niet voor alle groepen en alle doelen, maar alleen ontdekkend leren ook niet. Met de juiste ondersteuning kan ontdekkend of onderzoekend leren effectief zijn. Hoe minder ervaring de leerling ermee heeft, hoe belangrijker de ondersteuning.

Wat denk ik?

De ontwikkeling van kleuters verloopt grillig en is dan ook minder goed meetbaar. Directe instructie is juist wel meetbaar en daar zit wat mij betreft een discrepantie. Je kunt niet altijd kleuters lesgeven met een doel, dat haalt de magie weg van het verhalen vertellen en samen ontdekken wat er gebeurt. Maar soms wil je de kinderen wel degelijk iets leren en dan kan EDI bij kleuters wel handig zijn. Ik wissel het dus af in mijn eigen praktijk en gebruik elementen van EDI. Zeker niet alles en ook zeker niet altijd.

Wat vind ik lastig?

Ik vind het vooral lastig dat ik zo weinig onderzoek kan vinden over hoe kleuters leren en hoe directe instructie kan werken. Al het onderzoek dat je vindt, is gericht op het schoolkind, vanaf groep 3 dus. Kleuters zijn wat mij betreft echt een andere tak van sport. Daarom ben ik ook altijd op zoek wat nu het beste is. Als je inderdaad niet met leerlijnen moet werken, wat dan wel? Hoe volg je het kind, hoe help je het verder en hoe zorg je voor schoolsucces in de latere jaren? Als daar wel onderzoek over te lezen is, houd ik me aanbevolen! Ik blijf stoeien en doe wat mij het beste lijkt.

Afbeelding: Teacher And Pupils Using Wooden Shapes In Montessori School Door Monkey Business Images

EDI bij kleuters: ja of nee?