Heb je een hoogbegaafd kind in de klas? Je hebt als leraar aardig wat nodig aan kennis en creativiteit om ook deze leerlingen uit te dagen. Dat moet je wel doen, want verveling en zelfs schooluitval ligt op de loer. Maar hoe dan?
Hoeveel kinderen in de klas zijn hoogbegaafd?
Hoogbegaafdheid komt voor bij ongeveer 2 tot 3% van de bevolking, lees het hier. In Nederland betekent dit dat er duizenden hoogbegaafde kinderen zijn die passend onderwijs nodig hebben.
Wat is de definitie van hoogbegaafd zijn?
Er is geen duidelijke, eenduidige definitie van hoogbegaafdheid. Er zijn wel wat kenmerken die bij verschillende modellen terugkomen. Ik basseer me op het zijnsluik van Tessa Kieboom. In onze omgeving ken ik ook mensen die hoogbegaafd zijn, bij de IQ-test hiervoor wordt door orthopedagogen ook vaak gekeken naar het zijnsluik.
- IQ boven de 130
- Perfectionisme
- Sterk rechtvaardigheidsgevoel
- Hoogsensitief
- Kritische instelling
Fabel: hoogbegaafde kinderen komen er wel
Uiteraard (of moet ik zeggen gelukkig niet?) is hoogbegaafd zijn geen medische diagnose. Maar dat betekent zeker niet dat alles maar vanzelf gaat, dat is echt een vooroordeel. Ze ervaren vaak geen aansluiting bij leeftijdsgenoten, zijn snel afgeleid, snel verveeld, kunnen een bore-out krijgen, kunnen zich aanpassen aan het niveau van de groep en zo onderpresteren. Verveling en frustratie kan leiden tot storend gedrag in de klas. Lees ook het interview met (Juf) Sofie van de Waart in het AD.
Lees ook het blog dat Natascha schreef.
Hoeveel thuiszitters?
Naar schatting zijn er 70.000 thuiszitters, lees het hier, kinderen die drie maanden of langer niet naar school gaan. Hier zitten vermoedelijk veel hoogbegaafde leerlingen bij, al is niet bekend hoeveel precies. Zij krijgen niet het onderwijs dat ze wel verdienen.
Hoogbegaafde leerlingen ondersteunen in de klas
Praktische tips om kinderen die hoogbegaafd zijn goed te begeleiden in de klas.
- Weet wat het niveau is: In methodetoetsen wordt het beheersingsniveau getoetst. Maar ook bij niet-methodetoetsen wordt er uitgegaan van het gemiddelde. Dan is het toch slim om door te toetsen, zeker bij de leestoetsen.
- Differentiatie: Pas als je het niveau van de leerling weet, kun je hier een stap verder in gaan.
- Compacten: Laat hoogbegaafde leerlingen niet alle standaardopdrachten maken, maar focus op de kernstof. Ze gaan vaak veel sneller door de stof heen. Soms betekent dat ook dat je tussendoelen kan schrappen.
- Let wel op automatiseren: Automatiseren vinden hoogbegaafde leerlingen vaak lastig, ze rekenen moeilijke sommen liever uit. Toch gaat het nog sneller als je bijvoorbeeld de tafels goed kent, hier zullen ze wel in moeten oefenen.
- Geef wel instructie, maar kort.
- Heb deze kinderen in beeld: veel leerlingen met een hoog IQ worden niet gezien, er is een grote ongelijkheid bij de signalering. Meisjes en kinderen uit een kansarme omgeving worden vaak niet snel opgemerkt, let hierop dus.
- Ontwikkel zelf lesmateriaal of ontwerp projecten: verrijken of verdiepen werkt het beste, lees het hier. Daarom ben ik zelf begonnen met het schrijven van verhaaltjes voor kleuters die al zelf konden lezen. Thematisch werken werkt ook heel goed voor deze leerlingen, mits ze verdieping krijgen op het onderwerp.
Lees meer tips op de site van Extralent.
Wat is de Week van de Hoogbegaafdheid?
De Week van de Hoogbegaafdheid is een jaarlijks evenement dat tot doel heeft kennis over hoogbegaafdheid te verspreiden en vooroordelen en misvattingen weg te nemen. In 2025 vindt deze week plaats van 8 tot en met 16 maart.
Intelligentie?
In het boek Mijn kind, slim kind staat een groot hoofdstuk over slim zijn: intelligentie. Hij pleit namelijk voor meer aandacht voor de basisvaardigheden in het onderwijs en hoge verwachtingen. Volgens hem kan alleen een herstel van intellectuele ambitie zorgen voor slimmere, gelukkigere, welvarende burgers.
Ik vond het een erg fijn boek om te lezen, het onderbouwd het belang van kennis in het onderwijs, maar ook het zien van het potentieel van leerlingen en hierop inspelen. Het leest erg vlot en dat kan ik zeker niet van alle boeken over dit onderwerp zeggen ;), echt een aanrader!
Wat punten die ik belangrijk vond uit het boek:
- Intelligentie bepaald het meeste de leerprestaties
- Leerprestaties zorgen ook weer voor een hogere intelligentie
- Kinderen die beter leren denken, voelen zich ook beter
- Slimmer betekent welvarender en gelukkiger
- Minder goed lezen en rekenen maakt minder productieve en armere landen (we moeten echt opletten met die PISA scores dus)
- (Hoog)begaafde leerlingen worden in ons onderwijs niet voldoende uitgedaagd en voelen zich niet thuis op onze scholen met de zesjescultuur
Lees het boek hier
Wat doe jij in de klas voor hoogbegaafde kinderen?
