Ik vond altijd al dat we veel van kinderen vragen bij verhaalsommen of redactiesommen, zeker als ze voorgelezen worden. Toen ik ze zelfs een deed, bleek mijn eigen werkgeheugen ook niet zo best…. Tijd voor een stappenplan (dat ik ook zelf kan gebruiken ;)).
Wat vraag je van kinderen bij redactie- of verhaalsommen?
In groep 3 en vaak ook nog in groep 4 worden verhaalsommen bij toetsen voorgelezen. Dat vraagt extra aandacht van leerlingen. Begrijpend luisteren (en dus taal), werkgeheugen en executieve functies komen om de hoek kijken. Mijn eigen werkgeheugen werd ook eens getest met verhaalsommen die voorgelezen werden, ik kreeg een error. Ik ben daar zelf dus ook helemaal niet goed in, terwijl ik de sommen echt wel kan uitrekenen als ik ze op papier zie. Bij het voorlezen wist ik of de vraag nog, maar het begin van de som niet meer, of ik wist juist het begin, maar de vraag niet. Hallo ADHD! Verschrikkelijk. Het deed me beseffen wat we kinderen aandoen, maar ook hoe we ze kunnen helpen. Het doel van de redactiesommen is dat kinderen leren rekentaal te gebruiken in het dagelijks leven. Maar wat als je, zoals ik, de context helemaal niet kan onthouden?
Wat heb je dus nodig om het uit te rekenen?
- Taal, rekenen en (begrijpend) lezen of luisteren.
- Taalbegrip: je moet weten wat er gevraagd wordt en het begrijpen.
- Woordenschat: de (reken)taal begrijpen van de som.
- Verbanden snappen tussen objecten en hoeveelheden.
- Executieve functies
Bij o.a. ADHD (hier lees je meer) werken de executieve functies minder goed. En laat je die nou net behoorlijk nodig hebben bij verhaalsommen. Zeker als je het alleen voorgelezen krijgt.
Dit is afgeleid uit deze lijst van Anton Horeweg.
- Metacognitieve vaardigheden
waaronder
- Plannen
- Taakinitiatie: Het snel kunnen beginnen aan een taak of opdracht.
- Controleren tijdens het werk
- Evalueren
- Reflecteren
- Cognitieve flexibiliteit: Kunnen schakelen tussen situaties of oplossingsmethoden;
Ook heel belangrijk bij verhaalsommen is het
- Werkgeheugen: Informatie selecteren, tijdelijk vasthouden en ermee ‘werken.’ Verbinden met kennis uit langetermijn geheugen.
Als je werkgeheugen wat minder ontwikkeld is, heb je extra hard nodig om de tussenstappen te maken voordat je de som kunt uitrekenen. Je kunt het nou eenmaal niet goed in je werkgeheugen opslaan.
Lees er hier meer over.
Bekijk ook de verhaalsommen voor Pasen.
De stappen om een verhaalsom uit te rekenen
- De kale som uit de redactiesom halen
- De som uitrekenen
- Het juiste antwoord opschrijven
Wat helpt bij het uitrekenen van een redactiesom?
- Training om de metacognitieve vaardigheden te versterken
- Leerlingen al handelend met materiaal de som laten uitbeelden, zoals met muntjes of blokjes. Ook schema’s invullen of de som tekenen kan, als het maar visueel is. Door Dual Coding (lees er hier meer over) ontlast je het werkgeheugen.
- Een goede instructie op hoe je de som vervolgens in een schema of symbool kunt opschrijven. Van getallenlijn naar de kale som bijvoorbeeld. Ook leer je ze ook goed aan wat een vleksom is en hoe je die kunt uitrekenen, zoals 8 – ? = 5. Net zoals dat je het antwoord weet, maar het begin van de som niet. Bijvoorbeeld: ? + 3 = 8 Leer ze aan hoe je dit opschrijft en uitrekent.
Stappenplan verhaalsom of redactiesom
Ik heb twee stappenplannen gemaakt, een voor het luisteren en eentje voor het goed lezen van de som.
Stappenplan verhaalsom luisteren
Stappenplan verhaalsom lezen
