Door Ingrid. Voor het thema afval- duurzaamheid had ik er voor gekozen om dit keer rondom een boek te werken in de middenbouw. Met de nieuwe kerndoelen voor Nederlands, bekijk ze hier, in de aantocht wil ik me hier graag in verdiepen. Ik heb het thema duurzaamheid en afval uitgewerkt met allerlei lesideeën.
Thema duurzaamheid bij De aarde heeft jou nodig
Het werken rondom jeugdliteratuur maakt mijn lessen rijker en divers. De aarde heeft jou nodig! is een kerntitel geweest van de Kinderboekenweek in 2022. Toch blijft De aarde heeft jou nodig een leerzaam boek wat je dus ook heel goed bij het thema afval kunt inzetten. Ik ben er mee aan de slag gegaan met niveau groep 3/4 en ik denk dat dit ook nog wel met groep 5 kan. Voor de bovenbouw zou ik een boek kiezen met nog meer inhoud, maar dit boek kan je dan zeker voor het zelfstandig lezen neerzetten. Voor de middenbouw is het echt een boek waar je samen in gaat duiken.
Bekijk het boek hier.
Rijke tekst
Voor mij is het boek van Philip Bunting een rijk boek. De illustraties ondersteunen het verhaal, maar dagen kinderen ook uit. De vormgeving van de bladzijde is origineel en je moet kinderen ook echt leren hoe ze bepaalde schema’s en weergaven moeten lezen. Tekst gaat over 2 bladzijde door en je switcht van de ene bladzijde naar de andere bladzijde.
Dit is rijk en informatief, maar de kinderen moeten dit wel aangeleerd krijgen. Zo werk je aan literatuureducatie terwijl je ook werkt aan de inhoudsdoelen over afval en duurzaamheid. Het is namelijk een rijk informatief boek die moeilijke woorden niet uit de weg gaat. Het boek is grappig en de kinderen moeten hier zeker ook om lachen.
Bekijk het boek hier.
Lessen in thema duurzaamheid
Afval opruimen
Ik ben dus begonnen met een gedeelte van het boek voorlezen. Daarna hebben we een gastles gekregen van een Clean- up organisatie. Op Bonaire is dit makkelijk te regelen via deze organisatie. Ik kan me voorstellen dat je in jouw omgeving moet kijken of er een initiatief is die hier les over kan geven. Anders is bijvoorbeeld een bezoekje bij de vuilnisophaaldienst ook interessant. Wij zijn na de gastles ook echt een clean-up gaan doen. Dit gaf veel diepgang en verrijking aan het onderwerp. Je kunt natuurlijk zelf ook makkelijk rondom de school afval opruimen. De kinderen leren dan zorg dragen voor de natuur en omgeving. Je werkt ook meteen aan burgerschap. Als je ook de creatieve kant op wilt, kun je afval dat geschikt is om mee te knutselen apart houden en verwerken in de creatieve lessen. De rest van het afval kan dan weggegooid worden. Op die manier krijgt de informatie uit het boek meer betekenis en wordt de betrokkenheid van de leerlingen nog hoger.
Allerlei activiteiten
Dit boek nodigt uit tot een breed scala aan activiteiten. Het mooist is om er in je bouw met zijn alle over te brainstormen. Elke omgeving heeft andere punten waar je de nadruk op kunt leggen. Heb je een schooltuin dan is het werken rondom composteren heel interessant. Woon je vlak bij het strand kan plastic soep extra de aandacht krijgen.
Onderwijs vanuit het boek themaplanning
Hieronder heb ik al enkele activiteiten opgeschreven in een themaplanning die allemaal bij het boek passen. Je kunt dan steeds een stukje voorlezen en daarna aan de slag met de activiteiten. Je kunt natuurlijk zelf de accenten leggen waar dat voor jouw klas nodig is. Ik heb ervoor gekozen om meer met de talige kant bezig te gaan bij dit thema. Ik heb dan gekozen voor het maken van een songtekst en die in AI invoeren. Daarna hebben we gedichten gemaakt en we hebben dit boek vergeleken met een verhalende rijke tekst.
Taal gekoppeld met andere vakken
Het maken van een songtekst is erg interessant. Kinderen die muzikaal zijn aangelegd kunnen zo zich nog meer uiten. Ik heb het met bovenbouwleerlingen samen gedaan. Zo konden mijn kinderen zich richten op de inhoud. De bovenbouwleerlingen hielpen hen dan met schrijven, dit komt ook voort uit de meertalige context. Bij mij hebben we dus ook in groepjes gewerkt met leerlingen met dezelfde moedertaal. Dat is natuurlijk voor iedere klas anders, maar door het werken met leerlingen uit de bovenbouw werd de les effectiever en konden de kinderen zich meer laten horen in kleine groepjes. Ik had 4 leerlingen per 1 bovenbouw leerling en dat was prettig werken. De kinderen waren erg betrokken. Je hebt verschillende AI sites waar je de tekst in kunt voeren en dan zelf kunt aangeven welke stem/ soort muziek er bij nodig is. Je kunt natuurlijk ook met boomwackers of instrumenten werken. Door zo een lied te maken kunnen de kinderen zich verdiepen in de taal en hoe je dit kunt gebruiken om je te uiten.
Gedichten schrijven
Bij de gedichten heb ik een elfje gemaakt, mijn leerlingen vinden andere soorten gedichten nog lastig vanwege de taal. In een reguliere groep 3 of groep 4 kun je ook al andere soorten gedichten gaan proberen. In elke taalmethode komt dit wel voor, dus kun je de inhoud over het thema afval laten gaan. Het boek Dichter bij de seizoenen vond ik een aanrader als bronnenboek voor andere soorten gedichten. Je hebt dan een voorbeeld en achterin uitleg over de soorten gedichten. Zo kun je ook andere soorten gedichten aan bod laten komen die minder bekend zijn.
Voor jonge kinderen en beginnende lezers is het boek Een boot vaart naar het bos ook erg geschikt. Hier staan ook mooie typografische gedichten in. Deze heb ik ook in de klas ingezet. Het gaat dan om de vorm van het gedicht en het spelen met woorden. Dit is voor jonge kinderen ook erg geschikt, omdat het toegankelijk en laagdrempelig is.
De opruimdag
Via Grote opruimdag | Rijke Teksten kwam ik het verhaal tegen over de opruimdag. Dit past perfect bij het boek en het thema afval. Ik heb ervoor gekozen om met een venndiagram te werken aan de overeenkomsten en verschillen in dit verhaal. De kinderen leren zo ook meer over de kenmerken van verhalende en informatieve teksten.
Een rijk boek en thema waar je zoals je ziet veel mee kunt doen. Het is afhankelijk van de tijd wat je allemaal gaat uitvoeren. Achterin het boek staan ook allemaal tips en activiteiten die je ook nog kunt doen, want dat is de belangrijkste boodschap van het boek. Je kunt altijd zelf iets doen. Het gaat slechter met de natuur en er komt meer afval, dit wordt ook goed benoemd, maar het boek blijft daarna positief en zorgt dat de kinderen ook hun steentje kunnen bijdragen.
Bekijk de bewerkbare themaplanning hier.
