Thematisch werken heeft veel voordelen: het zorgt voor samenhang tussen vakken, verhoogt betrokkenheid en geeft kinderen betekenis aan wat ze leren. Maar waar begin je als je zo’n thema wilt aanpakken? Ik was erg op zoek naar een handig format om te werken vanuit de doelen in groep 3/4 waar ik sinds kort werk. Ik heb van alles samengevoegd om tot een fijne themaplanning te komen die je kunt aanpassen voor je eigen school/klas. Drie dagen aan gewerkt, maar dan heb je ook wat ;).
Waarom een themaplanning voor groep 3 en 4?
Een goede themaplanning geeft overzicht én richting. Het voorkomt losse lesideeën zonder samenhang, en zorgt ervoor dat je goed aansluit bij kerndoelen en leerlijnen. In plaats van te werken met losse projectjes, verbind je doelen uit wereldoriëntatie, taal, rekenen, kunstzinnige vorming én burgerschap aan één betekenisvol thema. Door al het werk voor deze themaplanning weet ik ook veel beter welke doelen je in groep 3/4 met de leerlingen moet behalen.
Deze planning is niet alleen bedoeld als lesvoorbereiding, maar vooral als werkdocument voor jou als leerkracht. Je kunt het aanpassen aan je klas, je methode of je eigen creativiteit.
Bekijk ook hoe je groep 3/4 kunt inrichten.
Werken vanuit de doelen
Ik ben gestart bij de basis: de doelen. Voor rekenen, spelling en technisch lezen verwijs ik naar de methodedoelen. De andere doelen haal ik uit het boek Leerlijnen voor het basisonderwijs van NieuwLeren dat ik zelf kocht, bekijk het hier. Hier staan de doelen in ik-vorm, zodat de leerlingen ook meteen weten waar ze aan werken. Voor mijn collega’s heb ik al deze doelen in verschillende documenten in Word geplaatst, zodat we die snel kunnen knippen en plakken in de jaar- en themaplanning, maar kan ik vanwege de rechten natuurlijk niet met jullie delen. Ik ontdekte dat ik met mijn iPhone foto’s kan maken waarbij het de tekst scant die ik direct kan kopiëren en ergens kan plakken. Zo ideaal! Bekijk het hier.
Aangevulde doelen
Ik ontdekte dat in het boek Leerlijnen voor het basisonderwijs van NieuwLeren een aantal doelen miste dat wel in het boek Begrijpend lezen in een doorlopende lijn staat. Die heb ik vertaald naar Ik kan of Ik weet en toegevoegd aan het lijstje met doelen en kan ik dus wel met je delen.
Bij geschiedenis voegde ik ook de tijdvakken eraan toe, bekijk ze hier, zodat we die ook in de klas kunnen hangen. Deze doelen van geschiedenis kan ik wel delen met je.
Deze doelen voor kunstzinnige oriëntatie heb ik herschreven voor de klas:
Hoe ik deze planning heb opgebouwd
Bij het maken van deze planning heb ik me laten inspireren door:
- mijn eigen ervaring als leerkracht in groep 3/4;
- het boek Bijna alles wat je wil weten over thematisch onderwijs. Als je het boek hebt, kun je hier een fijn format voor een themavoorbereiding vinden dat je zo kunt invullen. Ik heb ervoor gekozen om meer/andere punten toe te voegen en zo een eigen versie te maken.
- Het boek Close Reading, bekijk het hier.
In de themaplanning zet ik bijvoorbeeld welke teksten ik wil (voor)lezen met de klas en welke (kennis)doelen we daarmee behalen. Ik zet een kruisje voor deze doelen.
Leeg voorbeeld themaplanning
Ik heb deze themaplanning bewust in een aanpasbaar format gemaakt (Google Docs), zodat je er direct mee aan de slag kunt. Er zitten hyperlinks in naar de doelen die ik zelf aanpaste n.a.v. de SLO doelen, de andere kinddoelen vind je in het boek NieuwLeren.
Bekijk hier het lege voorbeeldTip: deel de planning ook met collega’s binnen je bouw of school. Samen kun je nog meer ideeën verzamelen en lessen verdelen.
Voorbeeld themaplanning verkeer
Hoe werkt het voorbeeld themaplanning verkeer
1. Kerndoelen en leerlijnen
Voor wereldoriëntatie heb ik doelen uit meerdere vakgebieden verzameld:
Geschiedenis: van de postkoets tot stoomtreinen
Aardrijkskunde: Schiphol, Rotterdamse haven, openbaar vervoer
Natuur & Techniek: de uitvinding van de auto, hoe containers vervoerd worden
Verkeer: gedragsregels, verkeersborden, hulpdiensten
Burgerschap: regels op het schoolplein, veiligheid voor jezelf en anderen
Alle doelen zijn direct gekoppeld aan lessen of activiteiten, zodat je ze eenvoudig kunt gebruiken in je lesvoorbereiding.
2. Materialen en bronnen
De themaplanning bevat directe links naar bronnen die ik heb gebruikt of aanbeveel, zoals:
Video’s van Schooltv en Huisje Boompje Beestje
Leermiddelen van School op Seef
Teksten uit Docucentrum Mini, Kijkdoos teksten en themateksten uit de bibliotheek waarvan ik foto’s maak die ik in Canva deel met mijn collega’s. Vanwege de rechten uiteraard niet hier, in het voorbeeld vind je wel welke teksten en boeken ik heb ingezet.
De planning is zo opgebouwd dat je met één klik bij de juiste materialen komt, wat je veel zoektijd scheelt.
3. Close reading-teksten
Een waardevolle toevoeging aan deze themaplanning zijn de close reading-sessies. Er zijn teksten voor zowel zelf lezen als voorlezen. Denk aan onderwerpen als de haven, de politie, de vrachtwagenchauffeur en de stoomtrein.
Elke tekst wordt in drie sessies gelezen:
Wat staat er?
Hoe wordt het gezegd?
Wat is de diepere betekenis?
In het boek vind je uiteraard de uitleg en goede vragen die je kunt stellen aan de leerlingen.
Ik laat ook wel eens AI een tekst schrijven voor het thema. Met goede prompts, zoals waar je op wilt richten wat betreft technisch lezen, krijg je een goede tekst waar je ook vragen bij kunt laten opstellen.
4. Gedichten, kunst en muziek
Thematisch werken is niet compleet zonder creatieve verwerking. Daarom bevat de planning ook:
- Gedichten (o.a. uit Elk versje is een visje en Heel de wereld wordt wakker)
- Kunstwerken met kunstbeschouwing en verwerking
- Liedjes en muziekstukken (o.a. uit Rood Rood Mannetje) Composities op YouTube die bijvoorbeeld verkeer uitbeelden, ik heb zelf ook het boek van Rood Rood Mannetje thuis, bekijk het hier.
Pixel kleuren in thema verkeer en vervoer
Met doelen voor rekenen voor groep 3 en 4.
Hoe werkt het?
De opdracht staat in de tabel met cijfers en kleurtjes. Het cijfer geeft het aantal vakjes aan. De kleur van het vakje geeft aan welke kleur je de vakjes moet maken. Is het vakje gewoon wit, dan hoef je niet te kleuren.
Weekplanning
Ik heb ook een aparte weekplanning gemaakt.
- Welk doel staat centraal?
- Welke teksten lees je (bijvoorbeeld een close reading-tekst)?
- Welke compositie en kunstwerk sluit aan?
- Welke bronnen gebruik je?
Dit kun je zo uit je themaplanning halen.
Bekijk de weekplanning hierWaarom twee documenten?
Ik heb expres deze drie verschillende plannen gemaakt, omdat ik zelf merkte dat ik behoefte had aan:
- Een breed overzicht (wat wil ik behandelen en waarom?)
- Een volledig thematisch plan per onderwerp (in dit geval verkeer)
- Een praktische weekplanning (wat doe ik op maandag, dinsdag, enz.?)
Zo houd ik grip op het grotere geheel én op de uitvoering in de klas.
Doelen evalueren
Bij een goede themaplanning hoort natuurlijk ook: terugkijken op wat leerlingen hebben geleerd. Daarom ontwikkelde ik een aanvullend document met een evaluatie Terugblik en doelenchecker.
In dit overzicht noteer je per leerling of er nog doelen zijn waar ze moeite mee hebben. Denk aan:
- Rekendoelen zoals “aanvullen tot 100” of “meten met de lineaal”
- Spellingcategorieën zoals “langermaakwoorden” of “luchtwoorden”
- Wereldoriëntatie-kennis zoals “ik weet wat een zeehaven is”
- Creatieve vaardigheden binnen kunstzinnige vorming
Zo krijg je snel in beeld wie welke doelen (nog) niet beheerst en waar je nog op kunt bijsturen.
Er zijn twee varianten beschikbaar:
🔹 Een leeg format dat je zelf kunt invullen
🔹 Een voorbeeld ingevuld voor groep 3/4
Hoe gebruik je deze themaplanning?
Deze themaplanning is bedoeld als flexibel werkdocument. Je kunt de doelen en onderdelen aanpassen aan jouw eigen klas, methode en wensen. Misschien werk je met een andere rekenmethode of wil je een specifiek gedicht toevoegen.
Ik hoor het heel graag als je toevoegingen/aanvullingen hebt en hoe jij de themaplanning maakt!
