Onze dochter is op 24 december jarig. Al bij haar geboorte wist ik dat dit een struikelblok zou zijn in de kleuterklas, ik ben tenslotte ook kleuterleerkracht geweest. En dan komt het moment van het oudergesprek met de leerkracht. Kleuterverlenging: wel of niet doen?
Het is februari 2023 en onze dochter van net 5 jaar zit in groep 2. Ze heeft haar werkmap gekregen en het is tijd voor een facultatief oudergesprek, waar ik dan wel voor kies. We hebben het thuis besproken en zijn het eens: we zien onze dochter komend schooljaar nog niet naar groep 3 gaan.
Als ik bij de leerkracht op gesprek kom vraagt ze meteen waarover ik het wil hebben. Ik val meteen met de deur en ons nieuws in huis. Ik zie haar ontspannen, ze slaakt een zucht en zegt: “Wat ben ik blij dat jullie er zo over denken!”
Het oudergesprek
Cognitief blijkt ze er goed voor te staan en dat zien we thuis ook. Ze kent al veel letters, kan hakken en plakken en ook de cijfers beginnen door te dringen ;). Ze is in sommige opzichten verder dan een gemiddelde leerling in de groep 2. Waarom dan toch kleuterverlenging? We kiezen hiervoor, omdat we in sociaal-emotioneel opzicht een meisje zien dat nog niet klaar is voor groep 3. Ze huilt bijvoorbeeld nog wat snel als er iets gebeurt dat ze niet leuk vindt, in plaats van dat ze het komt melden. Speelde ze eerst nog wel met kinderen uit groep 2, nu niet meer. Ze matcht zo met de kinderen uit groep 1! En haar beste vriendin is van februari en gaat zodoende dus automatisch “pas” volgend jaar naar groep 3. Ze schelen maar twee maanden! Moet onze dochter dan echt door? Liever niet, wij laten haar liever nog even spelen en sociaal-emotioneel sterker worden.
Kleuterverlenging: wat is dat?
Tegenwoordig spreek je blij kleuters dus niet meer van blijven zitten, maar van een versnelde of verlengde kleuterperiode. De grens daarvoor bepalen scholen grotendeels zelf. Je hoort nog veel de vroegere grens van 1 oktober, maar ook 1 januari is gangbaar, zoals bij de school van onze dochter. Dat is in haar geval dus maar een weekje van haar geboortedatum af. De school beslist dus en leerkrachten roepen dus op om te kijken naar het kind. Hiervoor mocht ik ook wat vertellen in Trouw. En lees dan ook meteen de column hierover van Naomi.
Onderzoek
Uit onderzoek blijkt dat zogenoemde herfstleerlingen in het begin wel een positief effect laten zien op het scoren op toetsen. Dat effect is alleen in de bovenbouw verdwenen, dat lees je ook hier. Maarrrr, ik lees in de onderzoeken heel weinig over het sociaal-emotionele stuk. Wat betreft onze dochter: ik denk dat ze het cognitief wel zou kunnen redden, met veel extra hulp en op haar tenen lopen. Maar dat gun ik haar niet. Het lijkt me veel fijner voor haar als ze sterk aan groep 3 begint. Ze is er gewoonweg nog niet aan toe. Moeten we haar echt weg willen rukken van vriendinnetjes die ze nu heeft? Ach, ze maakt vast nieuwe vriendinnen, maar ze zal dan wel altijd de jongste blijven. Als leerkracht keek ik bij twijfel ook altijd naar het spel van de kinderen: spelen ze veel met groep 1 kinderen of groep 2? Ik zou graag veel meer onderzoek zien naar het sociaal-emotionele deel van de kleuterverlenging.
Groep 3
In de verschillende stukken zie je ook de duidelijke aanbeveling om groep 3 beter aan te sluiten op groep 1/2. Als er een groep 3 in januari zou starten, zou mijn dochter daar prima aan mee kunnen doen! Ik gok dat ze er dan wel klaar voor is. In de praktijk zie ik de overgang van 1/2 naar groep 3 nog als erg groot. Er wordt bar weinig gespeeld in groep 3, maar wel heeeeel hard gewerkt en daar vind ik mijn dochter niet klaar voor.
Kijk naar het kind
Ik vraag me af of het misschien ook een economische kwestie is om leerlingen zo snel mogelijk door te willen. Oké, cognitief gezien levert het dus blijkbaar niet zoveel op, maar sociaal-emotioneel? En dan is het goedkoper om een leerling zo snel mogelijk te laten doorstromen. Ook ouders willen dit graag blijkt in de praktijk. Ik zie dus een kleuterleerkracht voor me die opgelucht is als ik er hetzelfde over denkt. Blijkbaar moet ze vaak praten als brugman waarom zij een kind er nog niet klaar voor vindt. Terwijl ik denk: ik kijk toch naar mijn kind? Van mij hoeft het niet door, door, door, maar mag ze zich rustig ontwikkelen, op haar tijd. Ze hoeft geen prestatie te leveren. Alles eruit halen wat erin zit, tuurlijk, maar niet koste wat het kost. Dus van mij mag ze nog een jaartje langer spelen en zich ontwikkelen zodat ze als sterke en zelfverzekerde meid naar groep 3 kan.
Wat vind jij, kleuterverlenging of niet?
Zeker. Mijn zoon zat in dezelfde situatie. Hij is eind december geboren (paar weken te vroeg, anders was het geen issue geweest). Ik merkte dat het te snel ging voor hem (en misschien ook voor mij), toen hij na een half jaar groep 1 over ging naar 2. School maakte zich zorgen. Het voelde voor mij of ze hem wilden pushen om toch de doelstellingen voor zijn leerjaar te bereiken, terwijl ik als moeder hem juist een jaar extra wilde geven om zijn draai te vinden. Gelukkig is dat ook gebeurd en zit hij in een klas die bij zijn leeftijd past.
Mijn dochter is juist andersom. Begin van het jaar geboren en een heel ander kind. Altijd bezig met ontdekken en zeer leergierig en zelfstandig. Ze krijgt al vanaf groep 1 moeilijkere werkjes en extra uitdaging. Voor haar duurt de kleutertijd wel (te) lang. Maar of het haar goed had gedaan om vervroegd over te gaan naar groep 3?
Ik herken de prestatiedrang van ouders. Het staat zo “goed” als je kind voorloopt. Waarom andere kinderen wel en mijn kind niet? Ik heb ouders gezien die ervoor strijden om hun kind vervroegd te laten starten (ook van peuter naar groep 1, liefst al voor ze 4 zijn). Zwemlessen lijken ook steeds jonger te beginnen. Ze moeten al zoveel. Mogen ze ook nog gewoon kind zijn? Ik ben blij dat mijn kinderen hun kleutertijd hebben mogen verlengen. Spelen is ook heel belangrijk in hun ontwikkeling. Ik hoop dat ik de juiste keuzes heb gemaakt.
Helemaal eens! En de keuze blijft lastig, maar klinkt als de juiste voor jullie.
Zoontje is van eind december, vanwege Corona school sluiting startte hij pas in maart toen de scholen weer open gingen. Hij heeft daardoor 1 jaar en drie maanden groep 1 gedaan (waarvan half jaar opdrachten mee met groep 2 was een combi klas) nu gewoon volledig jaar groep 2. Hij verveeld zich nu dus onwijs. Zit in een plus klas, leest boekjes M4. Vraag om reken opdrachten en de zin “ ik wil niet knutselen kleuren en puzzelen” hoor je wekelijks zo niet dagelijks. En toch hoop ik dat dit uiteindelijk goed voor hem uitpakt. 11 en naar de middelbare school vind ik zo jong (helemaal bij jongens die wat trager zijn qua ontwikkeling dan meisjes) maar voor nu is het elke dag strijd..
Dat is ook niet fijn zeg, zo’n strijd! Klinkt alsof hij wel baat had bij sneller doorgaan. Maar ja, hoe gaat het dan in de puberteit inderdaad, lastig hè?!
Wat een herkenbaar verhaal. En wat boft jouw dochter met zowel haar moeder als haar juf. Als kleuterleerkracht moet ik inderdaad regelmatig praten als brugman om ouders te overtuigen dat ze hun zoon of dochter zo’n extra jaar spelen en ontwikkelen gewoon mogen gunnen.
Ouders zijn vaak bang dat hun kind zich gaat vervelen in groep 2, wat eigenlijk maar zelden gebeurt, maar waar ook oplossingen voor zijn als dat wel zo is. En er zijn zeker kinderen die kunnen verlengen, maar als leerkracht zie ik dat verschil heel duidelijk, sommige kinderen hebben echt genoeg aan anderhalf jaar kleuteren, anderen juist niet.
Vaak zeg ik ook tegen ouders dat hun kind dan al met 11 jaar naar het VO gaat en als 16-jarigee moet kiezen voor een hbo.Dan hebben ouders weer wel moeite met de snelheid van de schoolcarrière.
Gelukkig lijken er ook steeds meer ouders te zijn die hun kind liever wat langer laten kleuteren en het niet zien als ‘blijven zitten’, maar als een kans om vooral sociaal-emotiobeel te laten groeien.
Elk kind moet zich op zijn of haar eigen tempo mogen ontwikkelen.
Onze zoon is van november en heeft een korte kleutertijd gehad. Dat komt vooral omdat hij altijd lekker in zijn vel zat, veel vriendjes had en prima mee kon komen. Nu zit hij in de 2e van het middelbaar onderwijs en zou ik hem gunnen dat hij dit jaar over zou kunnen doen. Het is pittig voor hem. Hij doet nu havo. Als het hem niet lukt om zijn resultaten te verbeteren moet hij van school af, want hij kan de 2e niet over doen…Dan wordt het mavo. Zijn advies was VWO. Had hij toch niet langer moeten blijven bij de kleuters?
Ik heb zelf groep 2 en de laatste jaren heb ik steeds meer kinderen die nog een jaar extra groep 1 hebben gedaan voor ze bij mij komen of kinderen die nog een jaar bij mij blijven. We bekijken dat echt per kind, maar het blijft lastig. Soms gaat een kind door en strandt het toch in groep 3 of 4. En ook niet alle kinderen die langer kleuter mochten zijn doorlopen zonder moeite de rest van hun schoolperiode. Maar wat jij zegt over dat sociale is het allerbelangrijkste; een kind dat niet lekker in zijn vel zit komt niet tot leren!
Een kleuter van december,blijft gewoon een kleuter. Het is geen verlenging. Kleuters geboren tussen 1 oktober en 1 januari die laten zien dat ze toe zijn aan groep 3, mogen versneld naar groep 3. Anders blijf je gewoon een kleuter.
Laten we naar de ontwikkeling van het kind kijken en samen met ouders een keuze maken.
Cruciale doelen vaststellen zodat ouders inzicht krijgen in dat wat van kinderen wordt verwacht in groep 3.
. Alles eruit halen wat erin zit, tuurlijk, maar niet koste wat het kost. schrijf je. Wat mij betreft maak je de juiste keuze en doe je juist ”koste wat het kost’, op een positieve manier.
Je geeft je dochter namelijk tijd om te ontwikkelen, ‘koste wat het kost’, Niet klakkeloos de richtlijnen volgen, maar afstemmen op het individu. En alleen zo haal je alles eruit wat erin zit.
Onze zoon is 3 Maart 6 jaar geworden en wij kregen tijdens het 10 min gesprek te horen dat de juf hem nog 1 jaar groep 2 gunt. Dit omdat hij erg onzeker is en het ‘hakken en plakken’ nog niet lukt. Ik heb hier best wel moeite mee omdat hij dan in groep 3 8 wordt, het leeftijdsverschil wordt op deze manier wel erg groot. Wat als hij nog een keer zal moeten blijven zitten. Cognitief gaat hij overigens prima, zijn taal is goed en rekenen loopt hij zelfs wat op voor.
Ik zou het hem gunnen lekker door te gaan naar groep 3. Ook in groep 3 mag je onzeker zijn en heeft de leerkracht de taak daar goed mee om te gaan.
Onderstaand artikel heeft mij doen besluiten niet te kiezen voor kleuterverlenging. Ik heb 2 neefjes die ook vroege leerlingen zijn, waarvan 1 met vlag en wimpel zijn basisschool carriere heeft doorlopen en op het Gymnasium zit en mijn andere neefje in groep 6 en in de plus klas zit. Beiden hebben niet extra gekleuterd.
Het hangt ook af van het kind maar mijn gevoel zegt me dat vroege leerlingen nog een sprong kunnen maken in de zomervakantie en hun cognitieve vaardigheden kunnen verbeteren.
De overgang van groep 2 naar groep 3 vind ik te groot dat merkte ik bij mijn andere 2 dochters die overigens geen vroege leerlingen zijn. Het onderwijssysteem moet naar mijn mening hierop aangepast worden waarbij de overgang van groep 2 naar groep 3 minder groot moet zijn.
https://www.onderwijsconsument.nl/over-oco/
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de meeste leerlingen slechts tijdelijk voordeel hebben van kleuterverlenging als het gaat om leerresultaten. Op de lange termijn verdwijnt dit positieve effect en doen kleuterverlengers het zelfs minder goed dan vergelijkbare zwak presterende vroege leerlingen die wel zijn doorgestroomd.
Meer weten over de effecten van zittenblijven? Lees dan de volgende onderzoeken:
Driessen et al, ‘Zittenblijven in het Nederlandse basisonderwijs: een probleem?’, Nijmegen 2014.Wat weten we over het effect van zittenblijven of versnellen op leerprestaties en de sociaal-emotionele ontwikkeling? NRO Kennisrotonde 2016.Verbeek, ‘Onderzoek naar zittenblijven in breder perspectief’, 2014
Die artikelen ken ik zeker! Ik heb de keuze voor onze dochter dan ook gemaakt voor haar sociaal-emotionele ontwikkeling. Daar is dus weinig onderzoek naar gedaan.
Wat een mooi artikel! Mijn zoon is van half september en zit in groep 1. Vanuit school kan hij over naar groep 2. Cognitief gezien lijkt hij daar klaar voor. Sociaal emotioneel gezien heeft hij het zwaar. Het is een gevoelig jongetje. Hij is snel onzeker en heeft weinig zelfvertrouwen. Het duurde erg lang voordat hij aansluiting vond bij andere kinderen. Hij vindt dit nu nog steeds moeilijk, speelt niet met leeftijdsgenootjes maar vooral met jongere kinderen. Thuis is hij boos, verdrietig en gefrustreerd. Ik heb het gevoel dat hij veel opkropt en het er thuis dan uit komt. Hij wordt elke nacht wakker en droomt veel.
Zijn vriendje uit zijn klas zal groep 1 over doen.
Dit alles bij elkaar maakt dat ik neig naar een extra jaar groep 1. Om hem de tijd te geven te kunnen groeien en zijn sociale vaardigheden te versterken.
School wekt de indruk daar anders over te denken. Ik krijg het gevoel dat dit vooral is omdat ze een beperkt aantal kinderen willen laten doubleren en de groepen voor volgend jaar al gevormd zijn.
Heb je tips?
De tip is vooral in gesprek blijven met de leerkracht. Verdere tips voor een specifieke situatie als deze heb ik helaas niet.